Każdy ma okazję wybrać się w historyczną podróż związaną z dziejami Parku Karolin wybierając jedną ze ścieżek
edukacyjnych przygotowanych w porozumieniu z Muzeum Sztuki Ludowej znajdującym się w Pałacu. Historie rodu
Toeplitzów czy niegdyś rezydującego tu zespołu Mazowsze to tylko część opowieści czekających na kolejną odsłonę.
PALAC KAROLIŃSKI
Od 1948 r., kiedy Tadeusz Sygietyński i Mira Zimińska–Sygietyńska założyli zespół „Mazowsze”, pałac karoliński stał się
miejscem pracy i nauki, a także drugim domem dla przyjeżdżającej tu z całej Polski młodzieży. Już w pierwszym roku
działalności grupa młodych artystów liczyła ok. 100 osób, a pedagogów i pracowników administracji było 40. Na
parterze pałacu mieściły się pokoje sypialne chłopców, na piętrze dziewcząt. Zajęcia z teorii muzyki, lekcje śpiewu oraz
nauka przedmiotów ogólnokształcących odbywały się w pięciu salach lekcyjnych. Grę na instrumentach młodzież
ćwiczyła także w sypialniach. Do czasu dobudowania do pałacu sal prób w tzw. barakach (lata 1950-1951) taniec
ludowy ćwiczono w holu parteru i na piętrze. W gmachu pałacu zorganizowano także świetlicę szkolną, w której
prowadzono zajęcia, m.in. z haftu, wycinanek czy malowania na szkle.Na parterze, przy głównym wejściu, była
kancelaria, a w suterenie kuchnia ze stołówką, magazyn żywności i kotłownia. W zabudowanych loggiach
balkonowych parteru i piętra zaczęto gromadzić pamiątki z licznych tournées zagranicznych „Mazowsza”, co dało
początek zbiorom muzealnym.Po premierze „Mazowsza”, która odbyła się 6 listopada 1950 r., w Teatrze Polskim
Warszawie, przed gmachem pałacu postawiono głaz, upamiętniający twórców zespołu. Na amieniach ułożonych na
skwerze przed pałacem karolińskim zostały wyryte nazwy krajów i daty tournées koncertowych „Mazowsza”.
KAROLIN siedziba Zespołu "MAZOWSZE"
Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca „Mazowsze” im. Tadeusza Sygietyńskiego założyli w 1948 r. Tadeusz
Sygietyński, kompozytor, dyrygent i Mira Zimińska-Sygietyńska, aktorka teatralna i fi lmowa. Idea utrwalenia i
udostępnienia polskiego folkloru, która przyświecała twórcom zespołu i miała szczególne znaczenie w okresie
powojennym,realizowana jest do dziś; w repertuarze ”Mazowsza” są pieśni i tańce z 42 regionów folklorystycznych
całej Polski, a na scenie można oglądać kostiumy zaprojektowane przez Mirę Zimińską-Sygietyńską, bazujące na
oryginalnych strojach ludowych. „Mazowsze” dało ponad 6000 koncertów dla 18 milionów widzów w 50 krajach świata
i jest nazywane Ambasadorem Kultury Polskiej. W pałacu karolińskim, historycznej siedzibie „Mazowsza” mieszczą się
Izby Pamięci ze zbiorami muzealnymi. Ekspozycję tworzą wnętrza upamiętniające założycieli zespołu „Mazowsze” -
Pokój Tadeusza Sygietyńskiego, Gabinet Miry Zimińskiej-Sygietyńskiej oraz sale poświęcone zasłużonym artystom.
Oryginalny i różnorodny zbiór stanowią pamiątki przywiezione przez „Mazowsze” z tournées koncertowych po całym
świecie; jest też niewielka wystawa polskiej sztuki ludowej. Najcenniejszą kolekcją muzealną są „Kostiumy „Mazowsza”,
w której oprócz kostiumów eksponowane są instrumenty i rekwizyty sceniczne oraz elementy oryginalnych strojów
regionalnych. Od 1999 r. PZLPiT „Mazowsze” jest instytucją kultury Sejmiku Województwa Mazowieckiego.
SALA BALETOWA
Zbudowana została w 1950 r., jako miejsce prób dla powiększającego się młodego zespołu. W tej sali Tadeusz
Sygietyński przygotowywał „Mazowsze” do premierowego koncertu w Teatrze Polskim w Warszawie 6 listopada tegoż
roku. Sala służyła artystom „Mazowsza” ponad 60 lat, choć miała być budynkiem tymczasowym. Otoczona roślinnością
karolińskiego parku, z wejściem od strony dziedzińca frontowego, z łącznikiem z gmachem pałacu, była budynkiem
drewnianym o przestronnym i widnym wnętrzu; ściany i sufi t wyłożone były płytą pilśniową, a podłogę wykonano z
desek. Przy drzwiach wejściowych umieszczone były niewielkie garderoby. W 1951 r. dobudowano do niej mniejszą
salę z przeznaczeniem do zajęć chóru; obydwa budynki nazywano barakami - dużym i małym. Duży barak stał się
tylko salą baletową. Na ścianie głównej zamontowano lustra dla tancerzy, przy ścianach bocznych drążki do ćwiczeń, a
w rogu sali ustawiono skrzynkę z kalafonią. W sali baletowej odbywały się próby bieżącego repertuaru „Mazowsza”,
zajęcia z tańca ludowego, ćwiczono też balet klasyczny. W tym największym pomieszczeniu Karolina odbywały się
próby generalne zespołu wraz z orkiestrą. Wnętrze to służyło również ważnym uroczystościom „Mazowsza”; tu
obchodzono jubileusze, wręczano odznaczenia i nagrody, przyjmowano ważnych gości „Mazowsza”.
ŁĄCZNIK
Przy łączniku pomiędzy gmachem pałacu karolińskiego a salami prób zbiegały się w latach 1950-2009 główne drogi
komunikacji po terenie Karolina.
Drzwiami łącznika od strony parku artyści mieszkający w bursie codziennie szli na zajęcia w barakach. Tędy także
muzycy orkiestry przechodzili z instrumentami z „Wawelu”, gdzie ćwiczyła orkiestra, na próby generalne czy
koncerty.
Przed wejściem do łącznika ustawione były ławki. W przerwach między zajęciami artyści „Mazowsza” odpoczywali
wśród zieleni. W lewej części łącznika znajdowała się klatka schodowa prowadząca do gmachu pałacu karolińskiego -
do mieszczących się tam biur, garderób, stołówki i do najbliżej z nią sąsiadującego gabinetu dyrektor Miry
Zimińskiej-Sygietyńskiej. Przy ścianie pałacu, po lewej stronie od wejścia do łącznika, umieszczono rzeźbę z lat 60. XX
w. przedstawiającą Tadeusza Sygietyńskiego i rząd postaci mazowszan w kostiumach. Autorem rzeźby jest Teodor
Butyniec, artysta ludowy, wieloletni kierownik pracowni krawieckiej „Mazowsza”, w której powstawały najpiękniejsze
kostiumy.
PAŁAC OD STRONY PARKU
Charakterystycznymi elementami architektury tej części pałacu są taras i podwójne schody prowadzące do parku. Na
osi znajduje się placyk z klombem, a dalej piękna aleja lipowa, miejsce spacerów Miry Zimińskiej-Sygietyńskiej i
młodych mazowszan.
W latach 1953-1955 po obu stronach pałacu zbudowano dwie murowane ofi cyny. Budynek po lewej stronie
przeznaczono na bursę dla młodzieży, dzięki czemu w pałacu zwolniły się pomieszczenia dla sal lekcyjnych i pokoi
administracji.
Ofi cyna po prawej stronie miała pierwotnie zastąpić tymczasowe baraki, służąc jako miejsce prób zespołu. Ostatecznie
jednak umieszczono tam założoną w tym czasie przez Tadeusza Sygietyńskiego orkiestrę „Mazowsza”. W budynku
„Wawelu” (nazwa od kasetonowego sufi tu w tym wnętrzu) oprócz przestronnej dwukondygnacyjnej sali prób
znajdował się magazyn instrumentów, a w latach 70. XX w. także studio nagrań. W 2002 r. z inicjatywy byłych
członków zespołu „Mazowsze” przed tarasem pałacu stanął pomnik Profesora Tadeusza Sygietyńskiego, dłuta Jana
Bohdana Chmielewskiego
BIAŁY DOMEK
Biały Domek, będący oficyną pałacu karolińskiego, zbudowany w 1911 r. według projektu Czesława Domaniewskiego,
był przeznaczony na dom lekarza. Do wybuchu I wojny światowej mieszkał tu dr Wacław Knoff, dyrektor sanatorium
w Karolinie. Obok budynku mieszkalnego powstał kompleks zabudowań gospodarczych, m.in. stajnie, wozownia,
murowana kotłownia, oraz lodownia. W 1949 r. w Białym Domku zamieszkali założyciele „Mazowsza” – Mira
Zimińska-Sygietyńska i Tadeusz Sygietyński, a także pedagodzy i pracownicy administracji. To właśnie tutaj Profesor
Tadeusz Sygietyński skomponował większość swoich utworów dla zespołu „Mazowsze”. Dawne stajnie zaadaptowano
na garaże, w których parkowały 3 samochody: citroën Tadeusza Sygietyńskiego, gazik, którym dowożono do Karolina
zaopatrzenie i mazowszański samochód osobowy - beżowa warszawa. Po śmierci Profesora Sygietyńskiego parkowano
tu czarną wołgę, którą wożono Mirę Zimińską-Sygietyńską. W latach 70. XX w. w Białym Domku były mieszkania
pracownicze oraz pralnia, magiel i stolarnia.
O PROJEKCIE
JAK NAS ZNALEŹĆ
SKARBY PRZYRODY
GALERIA ZDJĘĆ
SKARBY KULTURY
SKARBY HISTORII
Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego 2007-2013 oraz ze środków budżetu Województwa Mazowieckiego